در بيان احوال نفوس انسانى بعد از موت بنا بر طريقهء حكماى اشراق بنابر عقيدهء صاحب تلويحات ، شيخ محقق ، شهيد سعيد شهاب الدين سهروردى زنجانى - قدس سرّه - نفس ناطقهء انسانى و نور سپهبدى فارغ از تدبير بدن عنصرى ، يا كامل است در حكمت نظرى و عملى و يا متوسط است در حكمتين و يا در حكمت علمى كامل است [ 1 ] يا در هر دو ناقص است . كامل در حكمت علمى و عملى ، اهل سعادت و خوشبختى اخروى و از سابقان و مقربان به شمار مىرود . و نفوس ناقص در جنبهء نظر و عمل ، كامل در شقاوت و بدبختى و از زمرهء اصحاب شمال و مقيمان در هاويه و متوطنان در دركات و مشمول غضب الهى و عذاب ربانى به حساب آمده‌اند . كما اين كه كامل در حكمت نظرى و متوسط در عمل و نظر در گروه متوسطين در سعادت اخروى داخل مىباشد .